Katarakt Ameliyatı (Göze Perde İnmesi)

Kahramanmaraş HG Hospital’da, göz hastalıkları uzmanı Op. Dr. Nejmi Öztürk tarafından — monofokal ve torik mercek seçenekleriyle

Katarakt nedir?

Katarakt (halk arasında “göze perde inmesi”), gözün içindeki doğal merceğin saydamlığını yitirip bulanıklaşmasıdır. Göz merceği, ışığı retinaya (gözün arka duvarındaki görme tabakası) odaklayan, fotoğraf makinesi merceğine benzer saydam bir yapıdır. Yaşla birlikte merceğin proteinleri değişir; mercek sararır ve matlaşır. Işık retinaya net ulaşamaz, görme puslu ve soluk hâle gelir.

En sık neden yaşlanmadır; 60 yaşından sonra birçok kişide değişik derecelerde katarakt bulunur. Şeker hastalığı, uzun süreli kortizon kullanımı, göz yaralanmaları, göz içi iltihapları, sigara ve yoğun güneş ışığı kataraktı hızlandırabilir. Nadiren bebekler kataraktla doğar (doğumsal katarakt); bu durum erken tanı ve tedavi gerektirir.

Katarakt bulaşıcı değildir ve ilaçla, damlayla ya da gözlükle geri çevrilemez. Tedavisi, bulanıklaşan merceğin ameliyatla alınıp yerine yapay bir göz içi mercek yerleştirilmesidir.

Katarakt belirtileri nelerdir?

Kataraktın en sık belirtisi, gözlükle düzelmeyen ve yavaş yavaş artan bulanık görmedir. Belirtiler aylar, bazen yıllar içinde ilerler; başlangıçta fark edilmeyebilir.

• Bulanık, puslu veya buğulu görme; kirli bir camın arkasından bakıyormuş hissi
• Renklerin solması ve sararması; beyazın krem rengi görünmesi
• Gece araç kullanırken farların etrafında parlama ve ışık dağılması, ışığa hassasiyet
• Sık gözlük numarası değişimi; yeni gözlüğün kısa sürede yetersiz kalması
• Bir gözle bakınca çift ya da gölgeli görme
• Okurken eskisinden daha fazla ışığa ihtiyaç duyma
• Yakın görmede geçici düzelme (“yakın gözlüğüne ihtiyacım kalmadı” hissi); merceğin numarasının değişmesinden kaynaklanır, kalıcı değildir

Bu belirtiler sarı nokta hastalığı, glokom (göz tansiyonu) ve şeker hastalığına bağlı retina hasarı gibi başka hastalıklarda da görülebilir. Bu nedenle tanı, göz muayenesiyle konur.

Katarakt ne zaman ameliyat edilmeli?

Katarakt, görme kaybı günlük yaşamınızı zorlaştırmaya başladığında ameliyat edilir. Araç kullanma, okuma, televizyon izleme, iş yapma veya yüzleri tanıma güçleşiyorsa ve gözlük değişimi yeterli olmuyorsa ameliyat zamanı gelmiş demektir. Kataraktın “olgunlaşmasını” beklemek gerekmez; aksine çok ilerlemiş ve sertleşmiş kataraktlar ameliyatı zorlaştırır, göz içi basıncı ve iltihap sorunlarına yol açabilir.

Bazı durumlarda katarakt görmeyi çok bozmasa da ameliyat önerilebilir: Retina muayenesini engelleyen katarakt (özellikle şeker hastalarında), göz tansiyonunu yükselten katarakt ve iki göz arasında büyük numara farkı yaratan katarakt bunlara örnektir.

Kimler için uygun değildir?

Katarakt ameliyatı, aktif göz enfeksiyonu ya da kontrol altına alınmamış göz içi iltihabı olan hastalarda bu sorunlar tedavi edilene kadar ertelenir. Kan şekeri veya tansiyonu düzensiz olan hastalarda önce bu değerlerin düzenlenmesi istenir. Sarı nokta hastalığı, ileri glokom ya da retina hasarı ameliyata engel değildir; ancak görme kazancı sınırlı kalabilir ve bu durum ameliyat öncesinde sizinle açıkça konuşulur. Günlük yaşamı etkilemeyen erken katarakt için ameliyat yerine düzenli takip önerilir.

Ameliyat öncesi hangi muayene ve tetkikler yapılır?

Ameliyat kararı ve mercek seçimi, ayrıntılı bir göz muayenesi ve biyometri ölçümüyle yapılır. Muayenede görme keskinliğiniz ve gözlük numaranız ölçülür; biyomikroskopla (göz mikroskobu) kataraktın yoğunluğu değerlendirilir; göz tansiyonu ölçülür; göz bebeği damlayla büyütülerek retina ve sarı nokta incelenir.

• Optik biyometri: Gözün uzunluğu ve korneanın (saydam tabaka) eğriliği ölçülür; takılacak merceğin numarası bu ölçümlerle hesaplanır.
• Kornea topografisi: Astigmatın (korneanın bir yönde daha eğri olması) miktarı ve düzeni belirlenir; torik mercek gerekip gerekmediğine bu ölçümle karar verilir.
• OCT (göz tomografisi): Sarı nokta ve retina katmanları incelenir; görmeyi sınırlayabilecek hastalıklar önceden saptanır.
• Endotel sayımı: Kornea iç yüzeyindeki hücrelerin sayısı, gerekli görülen hastalarda ölçülür.
• Göz ultrasonu: Katarakt retinayı görmeyi engelleyecek kadar yoğunsa gözün arka bölümü ultrasonla incelenir.

Kullandığınız ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları ve prostat ilaçlarını mutlaka söyleyin; bazı prostat ilaçları ameliyat sırasında göz bebeğinin davranışını etkiler. Kan sulandırıcıların çoğu damla anesteziyle yapılan katarakt ameliyatında kesilmez; karar ilacı veren hekimle birlikte verilir. Şeker hastalarında ameliyat öncesi kan şekerinin düzenli olması istenir.

Katarakt ameliyatı nasıl yapılır?

Katarakt ameliyatı günümüzde fakoemülsifikasyon yöntemiyle, yani bulanık merceğin ultrason dalgalarıyla parçalanıp küçük bir girişten alınmasıyla yapılır. İşlem genellikle damla anesteziyle uygulanır; dikiş çoğu zaman gerekmez. Adımlar şöyledir:

1. Hazırlık: Göz bebeğinizi büyüten ve gözü uyuşturan damlalar damlatılır; göz çevresi antiseptik solüsyonla temizlenir.
2. Anestezi: Çoğu hastada yalnızca uyuşturucu damla (topikal anestezi) yeterlidir; gerekirse göz çevresine küçük bir iğneyle ek uyuşturma yapılır. Çocuklarda ve ameliyata uyum sağlayamayacak hastalarda genel anestezi tercih edilir.
3. Giriş: Korneanın kenarından yaklaşık 2–3 mm genişliğinde küçük bir giriş açılır. Bu giriş kendiliğinden kapanacak biçimde tasarlanır.
4. Kapsülün açılması: Merceği saran ince zarın (kapsül) ön yüzünde yuvarlak bir pencere açılır (kapsüloreksis).
5. Merceğin parçalanması: Ultrason enerjisi veren ince bir uçla merceğin sert çekirdeği parçalanır ve aynı uçla emilerek alınır. Kalan yumuşak kısımlar temizlenir; arka kapsül yerinde bırakılır.
6. Yapay merceğin yerleştirilmesi: Katlanabilir göz içi mercek ince bir enjektörle aynı girişten gönderilir ve kapsül kesesi içinde açılarak yerine oturur. Torik mercek kullanılıyorsa mercek önceden hesaplanan eksene döndürülür.
7. Bitiş: Girişin sızdırmazlığı kontrol edilir, göz içine antibiyotik verilebilir ve göze koruyucu kapak takılır.

Ameliyat süresi genellikle 15–30 dakikadır; hazırlık ve dinlenmeyle birlikte hastanede geçirilen süre birkaç saati bulur. İşlem sırasında ışık, hafif baskı ve dokunma hissedersiniz; ameliyat sonrası birkaç saat batma, sulanma ve kumlanma hissi olabilir. İki gözde de katarakt varsa gözler genellikle ayrı günlerde ameliyat edilir.

Monofokal mercek nedir?

Monofokal göz içi mercek, ışığı yalnızca bir mesafeye odaklayan standart yapay mercektir. Çoğunlukla uzak görüş net olacak biçimde seçilir; okuma, dikiş ve telefon gibi yakın işler için gözlük gerekir. Uzun yıllardır kullanılan, sonuçları iyi bilinen ve katarakt ameliyatında en yaygın tercih edilen mercek türüdür.

Monofokal mercek, katarakt dışında ek göz hastalığı olan (sarı nokta hastalığı, ileri glokom) hastalarda da kullanılabilir; çünkü ışığı bölmediği için kontrast (ton farklarını ayırt etme) kaybına yol açmaz. Gece halkası ve parlama yakınması diğer mercek türlerine göre daha azdır.

İsteğe ve göz yapısına göre bir göz uzağa, diğer göz hafif yakına ayarlanabilir (monovizyon). Bu düzen gözlük ihtiyacını bir ölçüde azaltır, fakat herkes buna uyum sağlayamaz; uygunluğu muayenede değerlendirilir. Standart monofokal mercek SGK kapsamındadır.

Torik mercek nedir?

Torik göz içi mercek, katarakt ameliyatı sırasında astigmatı da düzelten mercektir. Astigmatta kornea bir yönde daha eğridir; ışık retinada bir noktada değil çizgi hâlinde odaklanır ve görüntü her mesafede bulanık ya da gölgeli olur. Standart mercek astigmatı düzeltmez; belirgin astigmatı olan hastada ameliyat sonrası uzak için de gözlük ihtiyacı sürer.

Torik mercek, belirli bir eksende ek güç taşır. Ameliyat öncesinde kornea topografisi ve biyometriyle astigmatın derecesi ve yönü ölçülür; merceğin göz içinde hangi eksene yerleştirileceği hesaplanır. Ameliyat sırasında bu eksen kornea üzerinde işaretlenir (elle ya da görüntü rehberli sistemlerle) ve mercek bu işarete göre döndürülerek yerleştirilir.

Torik mercek genellikle bir derece ve üzeri düzenli astigmatı olan hastalarda düşünülür; keratokonus gibi düzensiz astigmatlarda beklenen fayda daha sınırlıdır. Nadiren mercek ilk günlerde ekseninden kayabilir; bu durumda küçük bir ek işlemle yeniden konumlandırılır. Torik mercek monofokal olabileceği gibi trifokal ya da EDOF tasarımlı da olabilir. Torik mercek tercihinde fark ücreti uygulanabilir; kapsam koşulları muayenede netleştirilir.

Hangi mercek seçenekleri var?

Katarakt ameliyatında monofokal, torik, EDOF ve trifokal (akıllı lens) olmak üzere dört ana mercek grubu vardır. Seçim; gözünüzün sağlığı, astigmat miktarı, mesleğiniz, gece araç kullanıp kullanmadığınız ve gözlükten ne ölçüde kurtulmak istediğinize göre birlikte yapılır.

Çok odaklı mercekler hakkında ayrıntılı bilgi için akıllı lens (trifokal mercek) ve EDOF mercek sayfalarına bakabilirsiniz. Kataraktı olmayan, yüksek numaralı genç hastalarda kendi merceğinin korunduğu ICL (fakik göz içi lens) ayrı bir seçenektir. Tüm mercek seçeneklerinin genel karşılaştırması mercek ameliyatları sayfasında yer alır.

Ameliyat sonrası iyileşme nasıl ilerler?

Katarakt ameliyatından sonra aynı gün taburcu olursunuz; çoğu hasta 1. günden itibaren görmesinde belirgin bir açılma fark eder. Tam netlik birkaç hafta içinde oturur; bu süre göz yapısına ve mercek türüne göre değişir.

1. gün

Ameliyatın ertesi günü yapılan kontrolde koruyucu kapak açılır, göz basıncı ve merceğin konumu değerlendirilir. Görme bu aşamada puslu olabilir; bu beklenen bir durumdur. Antibiyotikli ve iltihap giderici damlalara başlanır; damla saatlerini not etmeniz istenir. Hafif kızarıklık, batma ve sulanma olağandır.

1. hafta

Görme gün gün netleşir. Bu hafta gözünüzü ovuşturmayın, göze su ve sabun kaçırmayın, ağır kaldırmayın ve eğilerek yapılan işleri sınırlayın; geceleri koruyucu kapakla uyumanız istenebilir. Okuma, televizyon izleme ve hafif yürüyüş serbesttir. 1. hafta kontrolünde damla düzeni güncellenir.

1. ay

Damlalar hekiminizin planına göre azaltılarak kesilir; çoğu hastada bu süre 3–4 haftadır. Havuz, deniz ve hamam için genellikle bir ay beklenir. Gözlük numaranız, görme oturduğunda, ameliyattan yaklaşık 3–4 hafta sonra ölçülür. 1. ay kontrolünde diğer gözün ameliyatı ya da ek düzeltme gerekip gerekmediği konuşulur.

Elbistan, Afşin, Göksun, Ekinözü veya Nurhak’tan geliyorsanız ameliyat günü ile 1. gün kontrolü birlikte planlanır; sonraki kontroller yol durumunuza göre aralıklı olarak ayarlanır.

Katarakt ameliyatının riskleri ve sınırlılıkları nelerdir?

Katarakt ameliyatı sık yapılan ve sonuçları iyi bilinen bir cerrahidir; yine de her ameliyat gibi riskleri vardır. Ciddi sorunlar nadirdir, ancak olabileceğini bilmeniz ve belirtilerini tanımanız önemlidir.

• Enfeksiyon (endoftalmi): Nadir görülür, fakat acil tedavi gerektirir. Artan ağrı, kızarıklık ve görme azalması ilk günlerde uyarıcı belirtilerdir.
• Arka kapsül kesafeti (ikincil katarakt): Merceğin yerleştirildiği zar aylar ya da yıllar içinde bulanıklaşabilir; görme yeniden puslulaşır. Bu durum ameliyatla değil, birkaç dakikalık YAG lazer işlemiyle giderilir (aşağıda anlatılmıştır).
• Sarı noktada ödem (kistoid maküler ödem): Ameliyattan haftalar sonra görmede bulanıklaşma yapabilir; damla tedavisiyle çoğunlukla düzelir. Şeker hastalarında ve uveit (göz içi iltihabı) öyküsü olanlarda risk daha yüksektir.
• Kornea ödemi: İlk günlerde korneanın geçici şişmesi görmeyi bulanıklaştırabilir; genellikle günler içinde geriler. Endotel hücre sayısı düşük olanlarda daha uzun sürebilir.
• Göz tansiyonunda geçici yükselme: İlk günlerde görülebilir; damlayla kontrol edilir.
• Arka kapsül yırtığı: Ameliyat sırasında merceği tutan zar yırtılabilir; bu durumda mercek farklı bir konuma ya da ikinci bir seansta yerleştirilir.
• Retina dekolmanı (retina ayrılması): Nadirdir; yüksek miyoplarda risk biraz daha fazladır. Ani ışık çakmaları, sinek uçuşması ve perde şeklinde gölge acil muayene gerektirir.
• Numara sapması: Hesaplamalara rağmen ameliyat sonrası küçük bir gözlük numarası kalabilir; gözlükle, nadiren ek bir işlemle düzeltilir.

Sınırlılıklar: Katarakt ameliyatı yalnızca merceğe bağlı görme kaybını düzeltir. Sarı nokta hastalığı, glokom ya da retina hasarı varsa görme, bu hastalıkların izin verdiği ölçüde düzelir. Ameliyat gözlük ihtiyacını her hastada ortadan kaldırmaz; monofokal mercekle yakın gözlüğü gerekir, çok odaklı merceklerde gece halkaları görülebilir.

İkincil katarakt ve YAG lazer nedir?

İkincil katarakt, ameliyatta yerinde bırakılan arka kapsülün zamanla bulanıklaşmasıdır; kataraktın “geri gelmesi” değildir, çünkü alınan mercek yeniden oluşmaz. Belirtileri, ameliyattan aylar ya da yıllar sonra yeniden ortaya çıkan pusluluk, parlama ve okuma güçlüğüdür. Tedavisi YAG lazer kapsülotomidir: Göz bebeği damlayla büyütülür, lazerle bulanık zarın ortasında küçük bir açıklık oluşturulur. İşlem birkaç dakika sürer, ameliyathane gerektirmez ve görme genellikle bir–iki gün içinde açılır; sonrasında kısa süre damla kullanılır.

Kahramanmaraş’ta katarakt ameliyatı

Kahramanmaraş’ta katarakt ameliyatı, HG Hospital Göz Hastalıkları bölümünde Op. Dr. Nejmi Öztürk tarafından uygulanmaktadır. Dr. Öztürk, katarakt ve refraktif cerrahi alanında çalışan bir göz hastalıkları uzmanıdır; muayene, ölçümler, ameliyat ve kontroller aynı hastanede yapılır. Hastanenin adresi: Üngüt Mevkii, Prof. Dr. Necmettin Erbakan Blv. No:209, Onikişubat / Kahramanmaraş.

Katarakt ameliyatı SGK kapsamında mı?

Evet; katarakt ameliyatı ve standart monofokal göz içi mercek SGK kapsamındadır. HG Hospital SGK anlaşmalı özel bir hastanedir; özel hastanelerde fark ücreti uygulanabilir. Torik, EDOF ve trifokal mercek tercih edildiğinde mercek farkı hasta tarafından karşılanır. Özel sağlık sigortası olan hastaların poliçe kapsamı hastane tarafından sorgulanır. Kapsam koşulları ve ücret bilgisi muayene sonrasında hastane tarafından netleştirilir.

Elbistan ve ilçelerden gelen hastalar için planlama

Dr. Öztürk Elbistan’da hasta kabul etmez; Elbistan, Afşin, Göksun, Ekinözü ve Nurhak’tan gelen hastalar Kahramanmaraş’taki HG Hospital’a başvurur. Elbistan–Kahramanmaraş yaklaşık 148 km (yaklaşık 2 saat), Afşin yaklaşık 123 km, Göksun yaklaşık 78 km’dir. Muayenede biyometri dâhil tüm ölçümler aynı gün tamamlanır; ayrı bir hazırlık günü gerekmez.

Ameliyat günü ile ertesi günkü kontrol birlikte planlanır; dileyen hastalar bir gece Kahramanmaraş’ta kalır ya da ertesi sabah yeniden gelir. Ameliyat sonrası araç kullanamayacağınız için yanınızda bir yakınınız olmalıdır. Ulaşım ve planlama ayrıntıları Elbistan ve çevresinden gelen hastalar sayfasında yer alır.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• Türk Oftalmoloji Derneği — todnet.org
• American Academy of Ophthalmology (AAO) — aao.org
• European Society of Cataract and Refractive Surgeons (ESCRS) — escrs.org
• National Eye Institute (NEI) — nei.nih.gov

İlgili sayfalar

• Mercek ameliyatları: tüm göz içi mercek seçenekleri
• Akıllı lens (trifokal mercek)
• EDOF (geniş odak aralıklı) mercek
• Kahramanmaraş göz doktoru: muayene ve randevu

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene ile verilir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Op. Dr. Nejmi Öztürk

Göz Hastalıkları Uzmanı. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu; uzmanlık eğitimini Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde tamamladı. Katarakt ve refraktif cerrahi, şaşılık, glokom, retina ve oküloplastik cerrahi alanlarında 21 yıllık deneyimiyle Kahramanmaraş HG Hospital’da hasta kabul etmektedir. Özgeçmiş ve eğitim bilgileri

Bu içerik Op. Dr. Nejmi Öztürk tarafından hazırlanmış ve tıbbi olarak gözden geçirilmiştir. Son güncelleme: 28 Eylül 2026 · Site editörü ve iletişim