Göz Hastalıkları ve Tedavileri

Kahramanmaraş HG Hospital’da, göz hastalıkları uzmanı Op. Dr. Nejmi Öztürk tarafından — yetişkin ve çocuk göz muayenesi, medikal ve cerrahi tedaviler

Göz hastalıkları ve tedavileri nelerdir?

Göz hastalıkları, kapaklardan görme sinirine kadar gözün her katmanını etkileyebilir; çoğu erken tanıyla tedavi edilebilir. Bu sayfada katarakt, lazer ve retina dışında kalan dokuz sık konu özetlenmiştir; ayrıntılar her konunun kendi sayfasındadır. Katarakt için katarakt ameliyatı, retina için retina hastalıkları sayfalarına bakabilirsiniz.

Glokom (göz tansiyonu)

Glokom, görme sinirinin çoğunlukla yüksek göz içi basıncına bağlı olarak sessizce hasar görmesidir. En sık türü olan açık açılı glokom belirti vermez; kayıp çevre görmeden başlar ve fark edildiğinde geri döndürülemez. Göz içi basıncı genellikle 10–21 mmHg arasındadır, ancak normal değerlerde de sinir hasarı gelişebilir. Tanı için göz tansiyonu ölçümü, kornea kalınlığı, açı muayenesi, OCT sinir lifi analizi ve görme alanı testi birlikte değerlendirilir. Tedavi damla ile başlar; gerektiğinde SLT lazer, iridotomi veya cerrahi (trabekülektomi, tüp, MIGS) uygulanır. 40 yaş üstü herkese düzenli tarama önerilir. Ayrıntılar: Glokom (göz tansiyonu).

Göz kapağı: blefaroplasti ve pitozis

Pitozis (göz kapağı düşüklüğü), üst kapağın göz bebeğini kısmen örtecek kadar düşmesidir; doğuştan olabilir veya yaşla kapak kasının gevşemesiyle gelişir. Çocuklarda göz tembelliğine, yetişkinlerde görme alanı daralmasına ve başı geriye atarak bakmaya yol açar. Blefaroplasti, kapaktaki fazla deri ve yağ dokusunun alınmasıdır; görmeyi kısıtlayan sarkmalarda işlevsel, diğer durumlarda estetik amaçlıdır. Her iki ameliyat genellikle lokal anesteziyle, ayaktan yapılır; şişlik ve morluk 1–2 haftada geriler. Görmeyi kısıtlayan pitozis belirli koşullarda SGK kapsamında olabilir; estetik amaçlı blefaroplasti kapsam dışıdır. Ayrıntılar: Blefaroplasti ve pitozis.

Uvea hastalıkları (üveit)

Üveit, gözün damar tabakasının (uvea) iltihabıdır. Ağrı, kızarıklık, ışık hassasiyeti, bulanıklık ve uçuşan lekelerle belirti verir; bir veya iki gözde, ani ya da sinsi başlayabilir. Romatizmal hastalıklar, Behçet hastalığı ve bazı enfeksiyonlarla ilişkili olabilir; bu nedenle sıklıkla romatoloji ile birlikte izlenir ve kan tetkikleri istenir. Tedavi edilmeyen üveit katarakt, glokom ve makula ödemine yol açabilir. Tedavide kortizonlu damlalar, göz bebeğini genişleten damlalar, gerektiğinde göz içi enjeksiyon ve bağışıklık düzenleyici ilaçlar kullanılır. Tekrarlayıcı seyir nedeniyle düzenli takip gerekir. Ayrıntılar: Uvea hastalıkları.

Şaşılık ve göz tembelliği

Şaşılık, gözlerin aynı noktaya bakmamasıdır; göz tembelliği (ambliyopi) ise gözlük kusuru, şaşılık veya kapak düşüklüğü nedeniyle bir gözün görme gelişimini tamamlayamamasıdır. Göz tembelliği yalnızca çocukluk döneminde, yaklaşık 8–9 yaşa kadar tedavi edilebilir; bu nedenle erken tanı belirleyicidir. Tanıda görme ölçümü, damlayla gözlük muayenesi ve göz hareketlerinin incelenmesi yapılır. Tedavi gözlük, sağlam gözü kapatma (kapama tedavisi) ve gerektiğinde göz kaslarına yönelik şaşılık ameliyatıdır. Çocuklarda ameliyat genel anesteziyle yapılır. Yetişkinlerde şaşılık ameliyatı çift görmeyi ve göz hizasını düzeltmek için uygulanır. Ayrıntılar: Şaşılık ve göz tembelliği.

Göz kuruluğu

Göz kuruluğu, gözyaşının yetersiz üretilmesi veya hızlı buharlaşması sonucu göz yüzeyinin yeterince ıslanamamasıdır. Batma, yanma, kumlanma, kızarıklık, gün sonunda bulanıklık ve rüzgârda paradoksal sulanma görülür. Uzun ekran kullanımı, klima, yaş, menopoz, bazı ilaçlar ve kapak kenarı iltihabı riski artırır. Tanıda gözyaşı miktarı ve kırılma süresi ölçülür, kapak bezleri değerlendirilir. Tedavi suni gözyaşı damlaları, kapak temizliği ve sıcak kompres ile başlar; gerektiğinde iltihap giderici damlalar ve gözyaşı kanalına tıkaç uygulanır. Kronik seyirlidir, düzenli bakımla kontrol altında tutulur. Ayrıntılar: Göz kuruluğu.

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı ve DSR

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı, gözyaşının buruna akmasını sağlayan kanalın kapanmasıdır; sürekli sulanma, çapaklanma ve tekrarlayan gözyaşı kesesi iltihabı yapar. Bebeklerde doğuştan tıkanıklık sık görülür ve çoğu bir yaşına kadar masajla açılır; açılmazsa kısa bir sondalama işlemi yapılır. Yetişkinlerde kalıcı tıkanıklıkta DSR (dakriyosistorinostomi) ameliyatıyla gözyaşı kesesi ile burun arasında yeni bir yol açılır. DSR dıştan küçük bir kesiyle veya burun içinden yapılabilir; işlem lokal veya genel anestezi ile uygulanır ve sulanma şikâyeti çoğu hastada büyük ölçüde geriler. Ayrıntılar: Gözyaşı kanalı tıkanıklığı.

Pterjiyum (göz eti)

Pterjiyum (“göz eti”), gözün beyaz kısmından kornea üzerine doğru büyüyen üçgen biçimli damarlı bir dokudur. Güneş, rüzgâr ve toz maruziyeti başlıca nedenlerdir; açık havada ve tarlada çalışanlarda sıktır. Kızarıklık, batma ve büyüdükçe astigmat ve görme azalmasına yol açar; aynı görünümdeki daha zararsız oluşum olan pinguekula ile muayenede ayrılır. Küçük ve belirtisiz pterjiyum güneş gözlüğü ve suni gözyaşıyla izlenir. Görme eksenine yaklaşan veya sürekli kızaran pterjiyum lokal anesteziyle ameliyatla alınır; nüksü azaltmak için alınan bölgeye hastanın kendi konjonktivasından yama (greft) konur. Ayrıntılar: Pterjiyum (göz eti).

Blefarit (kirpik dibi iltihabı)

Blefarit (“kirpik dibi iltihabı”), kapak kenarındaki yağ bezlerinin ve kirpik diplerinin süregen iltihabıdır. Sabahları çapaklanma, kirpik diplerinde kepek, kaşıntı, kızarıklık ve tekrarlayan arpacık başlıca belirtileridir; göz kuruluğu ve ciltte rozase ile sık birlikte görülür. Tanı biyomikroskop muayenesiyle konur. Tedavinin temeli günlük kapak temizliği ve sıcak kompres gibi ev bakımıdır; gerektiğinde antibiyotikli veya iltihap giderici damla ve merhemler, ağızdan ilaçlar eklenir. Kronik seyirlidir; alevlenmeler düzenli bakımla azaltılır, tamamen ortadan kalkması beklenmez. Kontakt lens kullanımı alevlenme döneminde ara verilerek sürdürülür. Ayrıntılar: Blefarit.

Kornea hastalıkları

Kornea, gözün önündeki saydam tabakadır; enfeksiyon (keratit), yaralanma, keratokonus (korneanın sivrileşmesi) ve kalıtsal distrofiler gibi hastalıklarla saydamlığını yitirebilir. Ağrı, ışık hassasiyeti, kızarıklık ve bulanıklık başlıca belirtilerdir; kontakt lens kullanıcılarında enfeksiyon riski yüksektir ve ağrılı kızarıklık acil değerlendirilir. Tanıda biyomikroskop muayenesi, kornea topografisi ve kalınlık ölçümü kullanılır; enfeksiyon şüphesinde kültür alınabilir. Tedavi nedene göre antibiyotikli veya iltihap giderici damla, özel kontakt lens, keratokonusta ilerlemeyi durdurmaya yönelik çapraz bağlama (CXL) ve ileri olgularda kornea nakli olabilir. Ayrıntılar: Kornea hastalıkları ve keratokonus tedavisi.

Hangi belirtiler acildir?

Aşağıdaki belirtilerde randevu beklemeden aynı gün göz hekimine veya acil servise başvurulmalıdır:

• Ani görme kaybı veya görmenin perde gibi kapanması
• Şiddetli ağrılı kızarıklık; baş ağrısı ve bulantı eşlik ediyorsa akut glokom krizi olabilir
• Ani ışık çakmaları ve birden artan uçuşan lekeler (retina yırtığı)
• Göze kimyasal madde kaçması: önce 15–20 dakika bol suyla yıkayın, sonra başvurun
• Göze darbe, kesici yaralanma, yabancı cisim; ani çift görme
• Bebek ve çocuklarda beyaz göz bebeği yansıması

Kimler için düzenli muayene uygundur, hangi tetkikler herkese uygun değildir?

Belirtisi olmasa bile 40 yaş üstü herkes, şeker ve tansiyon hastaları, ailesinde glokom veya sarı nokta olanlar ve kortizon kullananlar düzenli muayeneden yarar görür. Bazı tetkikler herkese uygun değildir: Göz bebeğini büyüten damla dar açılı gözlerde dikkatle kullanılır; boyalı anjiyografi böbrek yetmezliği, ağır alerji ve gebelikte ertelenebilir.

Genel göz muayenesi neleri kapsar?

Genel göz muayenesi, görme keskinliğinden göz dibine kadar gözün tüm katmanlarını değerlendiren 30–60 dakikalık bir süreçtir: öykü; görme ve gözlük ölçümü (refraksiyon); göz tansiyonu (tonometri); biyomikroskopta kapak, kornea ve merceğin incelenmesi; göz hizası; damla ile retina ve görme siniri muayenesi; gerekirse OCT, görme alanı, kornea topografisi ve gözyaşı testleri.

Göz muayenesi nasıl yapılır?

1. Öykü alınır; gözlüğünüz, ilaç listeniz ve eski raporlarınız incelenir.
2. Görme keskinliği ölçülür, gözlük numarası belirlenir.
3. Göz tansiyonu havalı ölçümle veya uyuşturucu damla sonrası temaslı yöntemle ölçülür; hafif bir üfleme ya da kısa bir dokunma hissedilir.
4. Biyomikroskopta ön bölüm incelenir; gerekirse göz bebeğini büyüten damla damlatılır, 20–30 dakika beklenir.
5. Göz dibi incelenir; gerekli ek tetkikler aynı gün yapılır.
6. Sonuçlar anlatılır; tedavi ve kontrol tarihi yazılı olarak verilir.

Muayenede anestezi gerekmez. Büyütülen göz bebeği 4–6 saat yakın görmeyi bulanıklaştırır; bu sürede araç kullanılmamalıdır.

Çocuk göz muayenesi ne zaman yapılmalı?

Çocuklarda ilk göz muayenesi belirti olmasa bile 6–12 aylıkken yapılmalı; ikinci muayene 3–4 yaşında (okul öncesi tarama), üçüncüsü okula başlamadan önce yapılmalı ve sonra 1–2 yılda bir tekrarlanmalıdır. Erken doğan bebeklerde prematüre retinopatisi (ROP) taraması doğumdan sonraki haftalarda zamanında planlanmalıdır. Okul öncesi taramada görme şekil testleriyle ölçülür; göz tembelliği bu yaşta yakalanırsa tedavi başarısı yüksektir.

Gözde kayma, başı yana eğerek bakma, gözleri kısma, televizyona çok yakın oturma ve ışıktan rahatsızlıkta yaş beklenmeden muayene gerekir. Çocuklarda gözlük numarası kas gevşetici damla ile ölçülür; etkisi 1–3 gün sürebilir.

40 yaş üstü glokom taraması neden gerekir?

Glokom belirti vermeden ilerlediği ve kaybedilen görme geri gelmediği için 40 yaşından sonra 2–4 yılda bir, 60 yaşından sonra 1–2 yılda bir göz tansiyonu ölçümü ve görme siniri muayenesi önerilir. Ailesinde glokom olanlar ve kortizon kullananlar daha erken ve sık taranır. Aynı muayenede katarakt ve sarı nokta değişiklikleri de değerlendirilir.

Riskler ve sınırlılıklar nelerdir?

• Göz bebeğini büyüten damla saatlerce bulanıklık ve ışık hassasiyeti yapar; nadiren dar açılı gözlerde basınç yükselmesine yol açabilir.
• Bir muayene her hastalığı dışlamaz; glokom ve sarı nokta yıllar içinde ortaya çıkar, düzenli takip gerektirir.
• Her tedavinin riskleri ilgili sayfada anlatılmıştır; cerrahi sonuçlar kişiden kişiye değişir.

Hangi belirti hangi hastalığı düşündürür?

Belirti	Olası neden	Aciliyet
Sessiz çevre görme kaybı	Glokom	Planlı, geciktirilmemeli
Ağrılı kızarıklık, ışık hassasiyeti	Üveit, keratit	Acil
Çocukta göz kayması	Şaşılık, göz tembelliği	Erken muayene
Batma, yanma, kumlanma	Göz kuruluğu, blefarit	Planlı
Sürekli sulanma, çapak	Gözyaşı kanalı tıkanıklığı	Planlı; kese iltihabında acil

Kahramanmaraş’ta göz muayenesi ve tedavi

Kahramanmaraş HG Hospital’da yetişkin ve çocuk göz muayenesi ile bu sayfadaki hastalıkların medikal ve cerrahi tedavisi Op. Dr. Nejmi Öztürk tarafından uygulanmaktadır.

Göz muayenesi ve bu tedavilerin büyük bölümü SGK kapsamındadır; özel hastanede fark ücreti uygulanabilir. Estetik amaçlı blefaroplasti kapsam dışıdır. Özel sağlık sigortası poliçeleri kabul edilir; kapsam koşulları muayenede netleştirilir.

Dr. Öztürk yalnızca Kahramanmaraş’taki HG Hospital’da hasta kabul eder. Elbistan, Afşin, Göksun, Ekinözü ve Nurhak’tan gelenler için muayene ve tetkikler aynı güne toplanır. Ayrıntılar için Elbistan ve çevresinden gelen hastalar sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• Türk Oftalmoloji Derneği — todnet.org
• American Academy of Ophthalmology (AAO) — aao.org
• National Eye Institute (NEI) — nei.nih.gov

İlgili sayfalar

• Katarakt ameliyatı
• Retina hastalıkları
• Lazer göz ameliyatı
• Eviserasyon, enükleasyon ve protez göz
• Kahramanmaraş göz doktoru

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene ile verilir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.