Keratokonus Tedavisi

Kahramanmaraş HG Hospital’da göz hastalıkları uzmanı Op. Dr. Nejmi Öztürk ile — tanı, kornea takibi ve size uygun tedavi basamağının planlanması

Keratokonus nedir?

Keratokonus, gözün ön saydam tabakası olan korneanın giderek incelmesi ve öne doğru koni gibi sivrileşmesidir. Sağlıklı kornea düzgün bir kubbe biçimindedir; ışığı düzenli kırar ve retinaya net odaklar. Keratokonusta bu kubbe bir bölgeden zayıflar ve dışa bombeleşir; ışık düzensiz kırılır. Sonuç, gözlükle tam düzeltilemeyen bulanık ve çarpık görmedir.

Hastalık çoğunlukla ergenlik döneminde başlar ve 30’lu yaşlara kadar ilerleyebilir. İlerleme gençlerde daha hızlıdır; 35–40 yaşından sonra kornea doğal olarak sertleştiği için genellikle yavaşlar. Keratokonus çoğunlukla iki gözü birden tutar, ancak iki göz farklı evrelerde olabilir.

Keratokonus iltihabi bir hastalık değildir ve bulaşmaz. Kornea görüntüleme yöntemleri yaygınlaştıkça erken evrede tanı alan hasta sayısı artmıştır. Op. Dr. Nejmi Öztürk, Haziran 2026’da yaptığı basın açıklamasında keratokonusun belirtileri ve erken tanının önemi konusunda kamuoyunu bilgilendirmiştir.

Keratokonus belirtileri nelerdir?

Keratokonusun en tipik belirtisi, kısa aralıklarla değişen ve sürekli artan gözlük numarasıdır; özellikle astigmat (korneanın ışığı düzensiz kırması) değerinin her muayenede yükselmesi uyarıcıdır. Erken evrede belirtiler hafif olduğu için hastalık sıradan miyop ya da astigmat sanılabilir.

• Gözlük numarasının 6–12 ay içinde belirgin değişmesi; yeni gözlüğün kısa sürede yetersiz kalması
• Gözlükle bile tam netleşmeyen, bulanık ve çarpık görme
• Işıkların etrafında halka ve saçaklanma; gece görüşünde bozulma, gece araç kullanmakta zorlanma
• Tek gözle bakınca cisimlerin çift ya da gölgeli görünmesi
• Işığa hassasiyet, gözlerde kaşıntı ve sık göz ovuşturma
• İki göz arasında belirgin görme farkı

İleri evrede korneanın iç zarında ani bir yırtılma ile korneaya sıvı dolabilir; buna akut hidrops denir. Gözde ani bulanıklık, ağrı ve beyazlaşma olursa aynı gün göz hekimine başvurulmalıdır. Hidrops haftalar içinde geriler, ancak kalıcı iz (skar) bırakabilir.

Keratokonus için risk faktörleri nelerdir?

Keratokonusun bilinen tek bir nedeni yoktur; genetik yatkınlık ve çevresel etkenler birlikte rol oynar. Değiştirilebilen ve en çok üzerinde durulan risk faktörü, gözleri sık ve sert ovuşturmaktır.

• Göz kaşıma ve ovuşturma: Korneaya tekrarlayan mekanik baskı uygular; kaşıntının nedeni tedavi edilmeli, alışkanlık bırakılmalıdır.
• Alerji: Alerjik konjonktivit (göz nezlesi), egzama ve astım keratokonuslu hastalarda daha sıktır; kaşıntı ovuşturmayı tetikler.
• Aile öyküsü: Hastaların bir bölümünde ailede keratokonus vardır; kardeş ve çocukların kornea haritasıyla taranması önerilir.
• Bazı sistemik durumlar: Down sendromu, bağ dokusu hastalıkları, uyku apnesi.

Kahramanmaraş’ta 2023 depremlerinin ardından süren yıkım ve inşaat çalışmaları havadaki toz ve alerjen yükünü artırmıştır. Toz ve alerjik kaşıntı gözleri daha sık ovuşturmaya yol açabilir. Bu bir neden-sonuç iddiası değildir; ancak gözleri sık kaşınan, alerjisi olan ve numarası hızlı değişen kişilerde kornea ölçümünün ihmal edilmemesi önerilir.

Kimler için hangi tedavi uygundur, kimler için uygun değildir?

Tedavi seçimi hastalığın evresine, ilerleyip ilerlemediğine, kornea kalınlığına ve yaşa göre yapılır; hiçbir yöntem herkes için uygun değildir.

• İlerlemesi belgelenmiş genç hastalar: cross-linking.
• Gözlükle yeterli görmeyen, düzensiz astigmatı olan hastalar: özel kontakt lensler.
• Lens toleransı azalan orta evre hastalar: kornea içi halka veya kombine tedaviler.
• İleri evre, korneası çok incelmiş ya da merkezinde iz oluşmuş hastalar: kornea nakli.

Bazı durumlarda belirli yöntemler uygun değildir. Kornea kalınlığı belirli bir değerin altındaysa standart cross-linking yapılamaz. Korneanın merkezinde kalıcı iz varsa cross-linking, halka ve lazer yöntemlerinin faydası sınırlıdır. Hamilelik ve emzirme döneminde cross-linking genellikle ertelenir. Aktif göz enfeksiyonu, ciddi kuru göz ve geçirilmiş herpes keratiti (uçuk virüsüne bağlı kornea iltihabı) olanlarda karar özel değerlendirme gerektirir. Keratokonuslu gözde LASIK gibi standart refraktif lazer (göz çizdirme) ameliyatları yapılmaz; kornea daha da zayıflayabilir.

Keratokonus tanısı için hangi muayene ve tetkikler yapılır?

Keratokonus tanısı kornea topografisi ve kornea tomografisi ile konur; bu ölçümler korneanın şeklini ve kalınlığını haritalar ve hastalığı gözle görülür belirti vermeden önce yakalayabilir.

• Görme keskinliği ve gözlük numarası ölçümü (refraksiyon): Numaradaki değişim hızı ve astigmatın düzensizliği değerlendirilir.
• Kornea topografisi: Korneanın ön yüzeyinin eğrilik haritasını çıkarır; sivrileşmenin yeri ve derecesi görülür.
• Kornea tomografisi: Ön ve arka kornea yüzeyini ve kalınlık haritasını birlikte ölçer; erken (subklinik) keratokonusu tanımada duyarlıdır.
• Pakimetri (kornea kalınlığı ölçümü): En ince noktanın değeri tedavi seçiminde belirleyicidir.
• Biyomikroskop (yarık lamba) muayenesi: Korneadaki incelme çizgileri, demir halkası ve iz gibi bulgular incelenir.
• Ön segment OCT: Kornea katmanlarının kesit görüntüsünü verir; hidrops ve iz değerlendirmesinde yardımcıdır.

İlk muayenedeki haritalar başlangıç ölçümü olarak saklanır; ilerleme, sonraki kontrollerdeki yeni haritaların bunlarla karşılaştırılmasıyla belgelenir. Cross-linking kararı çoğunlukla bu karşılaştırmaya dayanır; eski ölçümlerinizi kontrollere getirmeniz bu yüzden önemlidir.

Keratokonus evreleri nelerdir?

Keratokonus, korneanın dikliği (keratometri değeri), kalınlığı, gözlük numarası ve iz varlığına göre hafiften ileriye doğru evrelenir. Aşağıdaki tablo yaygın kullanılan sınıflamanın sadeleştirilmiş halidir; kesin evre ölçümlerle belirlenir. (D: diyoptri; mikron: milimetrenin binde biri.)

Evre	Kornea dikliği	En ince nokta kalınlığı	Görme ve gözlük	Öne çıkan seçenekler
Evre 1 (hafif)	48 D altı	500 mikron üzeri	Gözlükle çoğunlukla iyi görme, hafif astigmat	Gözlük, yumuşak torik lens; ilerleme varsa cross-linking
Evre 2 (orta)	48–53 D	400–500 mikron	Gözlük yetersiz kalmaya başlar	Sert gaz geçirgen veya hibrit lens; cross-linking; kombine tedavi; halka
Evre 3 (ileri)	53–55 D	300–400 mikron	Gözlükle düzeltme zayıf	Skleral lens; uygunsa halka; nakil değerlendirmesi
Evre 4 (çok ileri)	55 D üzeri	Çok ince, merkezde iz	Lensle de sınırlı görme	Kornea nakli

Keratokonusta korneada ne oluyor?

Normal kornea ile incelmiş korneanın karşılaştırması ve haritada nasıl göründüğü.

1. Normal korneaKornea, öne doğru düzgün ve dengeli bir kubbe oluşturur. Işığı kırma gücü yüzeyin her noktasında birbirine yakındır.
2. Keratokonusta korneaKornea bir bölgede incelir ve öne doğru dikleşir. Düzgün kubbe bozulduğu için görüntü gözlükle tam düzelmez; numara sık değişir.
3. Haritalama ile tanıKornea topografisi ve tomografisi, incelmenin ve dikleşmenin yerini ve derecesini gösterir. Tanı ve takip bu haritalar üzerinden yapılır.

Keratokonus tedavisi nasıl yapılır?

Keratokonus tedavisi iki ayrı hedefe yönelir: ilerlemeyi durdurmak ve görmeyi iyileştirmek. Bu hedefler farklı yöntemlerle karşılanır; çoğu hasta aynı dönemde birden fazla yönteme ihtiyaç duyar.

Basamak	Amaç	Kimler için	Sınırlılık
1. Gözlük	Görmeyi düzeltmek	Erken evre, düzenli astigmat	İlerlemeyi durdurmaz; düzensiz astigmatı tam düzeltemez
2. Kontakt lens (sert gaz geçirgen, hibrit, skleral)	Düzensiz yüzeyi lensle örterek görmeyi düzeltmek	Gözlükle yeterli görmeyen her evre	İlerlemeyi durdurmaz; alışma süreci ister
3. Cross-linking (CXL)	İlerlemeyi durdurmak	İlerleyen keratokonus, yeterli kornea kalınlığı	Görmeyi düzeltmeyi hedeflemez
4. Kombine CXL + topografi rehberli lazer	İlerlemeyi durdururken düzensizliği azaltmak	Seçilmiş hastalar, yeterli kalınlık	Tam numara düzeltme hedeflenmez
5. Kornea içi halka	Koniyi düzleştirip düzensiz astigmatı azaltmak	Lens toleransı azalan orta evre	SGK kapsamında değildir; sonrasında gözlük veya lens gerekebilir
6. Kornea nakli	Bozulmuş korneayı sağlıklı doku ile değiştirmek	İleri evre, merkezi iz	Uzun iyileşme; doku reddi ve yüksek astigmat riski

Gözlük ve kontakt lens

Erken evrede gözlük çoğu hastaya yeterli görme sağlar. Astigmat düzensizleştikçe gözlük yetersiz kalır ve kontakt lensler devreye girer. Lens, korneanın düzensiz yüzeyi ile lensin düzgün arka yüzeyi arasına gözyaşı dolmasıyla yeni ve düzgün bir kırıcı yüzey oluşturur.

• Yumuşak ve torik lensler: Erken evrede kullanılabilir.
• Sert gaz geçirgen (RGP) lensler: Küçük çaplıdır, korneanın üzerinde oturur; net görme sağlar, alışma süresi ister.
• Hibrit lensler: Merkezi sert, kenarı yumuşaktır; konfor ile netliği birleştirmeyi amaçlar.
• Skleral lensler: Büyük çaplıdır, korneaya değmeden gözün beyaz kısmına oturur; ileri evre ve çok düzensiz korneada tercih edilir.

Hangi lensin uygun olduğuna hekim, kornea haritası ve deneme uygulaması ile karar verir. Lensler ilerlemeyi durdurmaz, yalnızca görmeyi düzeltir; lens kullanan hastanın korneası düzenli aralıklarla kontrol edilir.

Cross-linking (kornea çapraz bağlama)

Cross-linking, riboflavin (B2 vitamini) damlası ve UV-A ışığı ile kornea liflerini birbirine bağlayarak korneayı sertleştiren ve ilerlemeyi durdurmayı amaçlayan yöntemdir. İlerlemesi belgelenmiş ve kornea kalınlığı yeterli hastalarda uygulanır. Görmeyi düzeltme vaadi yoktur; amacı korneanın bugünkü halini korumaktır. İşlem adımları, iyileşme ve riskler cross-linking sayfasında anlatılmıştır.

Kombine cross-linking ve topografi rehberli lazer

Uygun seçilmiş hastalarda aynı seansta önce topografi rehberli yüzey lazeri ile korneadaki düzensizlik azaltılır, ardından cross-linking uygulanır. Amaç tam numara düzeltmek değil, korneayı daha düzenli hale getirip gözlük ve lensle daha iyi görmeyi sağlamaktır. Ayrıntılar kombine CXL ve lazer sayfasında.

Kornea içi halka

Kornea içi halka, korneanın içine açılan bir tünele yerleştirilen yarım ay biçimli küçük şeffaf parçalardır. Koniyi düzleştirerek düzensiz astigmatı azaltır ve lens uyumunu kolaylaştırır. İlerlemiş düzensiz astigmatı olan, kornea merkezi şeffaf ve kalınlığı yeterli hastalarda düşünülür; gerektiğinde çıkarılabilir. Halka ilerlemeyi kendi başına durdurmaz; çoğu zaman cross-linking ile birlikte planlanır. SGK tarafından karşılanmaz.

Kornea nakli

Kornea nakli, ileri evre keratokonusta bozulmuş korneanın bağışçıdan alınan sağlıklı kornea ile değiştirilmesidir. Lensle yeterli görme sağlanamayan, korneası çok incelmiş ya da merkezinde kalıcı iz olan hastalarda gündeme gelir. Keratokonusta çoğunlukla korneanın yalnızca ön katmanları değiştirilir (derin ön lameller keratoplasti); hastanın kendi iç tabakası korunduğu için doku reddi riski azalır. Keratokonuslu hastaların yalnızca küçük bir bölümü nakle ihtiyaç duyar. Ayrıntılar için kornea hastalıkları sayfasına bakabilirsiniz.

Tedavi basamakları

Görmeyi düzeltmek, ilerlemeyi durdurmak ve yüzey düzensizliğini azaltmak; üç ayrı amaç, üç ayrı yöntem.

1. Görmeyi düzeltmekDüzensiz yüzeyde gözlük yetersiz kaldığında sert gaz geçirgen ya da sklera lensleri düzgün bir kırıcı yüzey oluşturur. Bu yöntem ilerlemeyi durdurmaz.
2. İlerlemeyi durdurmakCross-linking, korneanın lifleri arasında yeni bağlar oluşturarak yapıyı güçlendirir ve ilerlemenin durdurulmasını hedefler.
3. Yüzeyi düzenlemekUygun görülen olgularda topografi rehberli lazer, yüzeydeki düzensizliği azaltır. Tek başına değil, cross-linking ile birlikte planlanır.

Takip süreci nasıl olur?

Keratokonus takibi uzun yıllar sürer; kontrol sıklığı yaşa ve ilerleme hızına göre belirlenir. Gençlerde ve yeni tanı alanlarda 3–6 ayda bir kornea haritası tekrarlanır. 30 yaş üzeri ve en az iki yıldır değişmeyen hastalarda aralık 6–12 aya çıkarılabilir.

• İlk yıl: 3–6 ayda bir topografi veya tomografi ve kalınlık ölçümü; ilerleme varsa cross-linking planlanır.
• Cross-linking sonrası: 1. gün, 1. hafta, 1. ay, 3., 6. ve 12. ay kontrolleri; sonrasında yıllık harita.
• Lens kullananlar: 6–12 ayda bir lens uyumu ve kornea yüzeyi kontrolü.
• Alerjisi olanlar: Kaşıntı hekimin verdiği tedaviyle denetim altında tutulur; soğuk kompres ve suni gözyaşı kaşınma isteğini azaltabilir.

Elbistan, Afşin, Göksun gibi ilçelerden gelen hastalar için muayene ve kornea ölçümleri mümkün olduğunca aynı gün içinde planlanır; önceki ölçüm çıktılarının getirilmesi ilerleme değerlendirmesini kolaylaştırır.

Gençlerde erken tanı özellikle önemlidir. 10–18 yaş grubunda keratokonus daha hızlı ilerler ve tanı sırasında evre daha ileri olabilir. Numarası hızlı değişen, alerjisi olan ve gözünü ovuşturan çocuklarda kornea haritası çıkarılması, ilerleme saptanırsa vakit kaybetmeden cross-linking değerlendirmesi önerilir.

Riskler ve sınırlılıklar nelerdir?

Keratokonus tedavilerinin hiçbiri hastalığı tümüyle ortadan kaldırmaz; her yöntemin kendine özgü sınırları ve riskleri vardır.

• Tedavi edilmeyen ilerleyici keratokonus: Kalıcı görme azalması, kornea izi, hidrops ve nakil ihtiyacı.
• Kontakt lensler: Kornea çizilmesi, enfeksiyon, lens toleransının zamanla azalması.
• Cross-linking: Geçici görme bulanıklığı, kornea bulanıklığı (haze), enfeksiyon; küçük bir hasta grubunda ilerlemenin sürmesi.
• Kornea içi halka: Kayma, dışarı çıkma, ışık saçılması; gerekirse çıkarılır.
• Kornea nakli: Doku reddi, yüksek astigmat, uzun iyileşme.

Sonuçlar kişiden kişiye değişir. Hiçbir yöntem belirli bir görme düzeyini önceden taahhüt edemez; hedef ilerlemeyi durdurmak ve mevcut görmeyi olabildiğince iyi kullanmaktır.

Tedavi seçenekleri nasıl karşılaştırılır?

Aşağıdaki tablo yöntemleri iki temel hedef açısından özetler; çoğu hastada bu yöntemler birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.

Yöntem	İlerlemeyi durdurur mu?	Görmeyi düzeltir mi?	Geri alınabilir mi?	Ayrıntı
Gözlük	Hayır	Erken evrede evet	Evet	—
Kontakt lens	Hayır	Evet, çoğu evrede	Evet	—
Cross-linking	Evet, amacı budur	Hedeflenmez; hafif düzelme olabilir	Hayır	Cross-linking
Kombine CXL + lazer	Evet	Kısmen; düzensizliği azaltır	Hayır	Kombine CXL ve lazer
Kornea içi halka	Tek başına hayır	Kısmen	Evet, çıkarılabilir	Bu sayfa
Kornea nakli	Hastalıklı doku çıkarılır	Evet, uzun sürede	Hayır	Kornea hastalıkları

Kahramanmaraş’ta değerlendirme ve planlama

Keratokonus muayenesi, tanısı ve kornea takibi Kahramanmaraş HG Hospital’da göz hastalıkları uzmanı Op. Dr. Nejmi Öztürk tarafından yapılmaktadır. Kornea haritası ve kalınlık ölçümü ile evre belirlenir; ilerleme aralıklı ölçümlerle belgelenir ve tedavi basamağı buna göre seçilir.

Cross-linking ve kombine lazer gibi yöntemler için uygunluğunuz Kahramanmaraş HG Hospital’da yapılan muayene ve ölçümlerle değerlendirilir; size uygun yöntem birlikte planlanır.

HG Hospital SGK anlaşmalı bir özel hastanedir; muayene ve tetkiklerde özel hastane fark ücreti uygulanabilir. Cross-linking belirli şartlarda SGK tarafından karşılanabilir; kornea halkası karşılanmaz. Kapsam koşulları ve özel sigorta durumu muayenede netleştirilir.

Elbistan, Afşin, Göksun, Ekinözü ve Nurhak’tan gelen hastalar muayene için Kahramanmaraş merkezdeki HG Hospital’a gelir; Dr. Öztürk Elbistan’da hasta kabul etmemektedir. Yol ve aynı gün tetkik planı için: Elbistan ve çevresi.

RLES AI ile keratokonus taraması ve planlama

Op. Dr. Nejmi Öztürk, keratokonus değerlendirmesinde RLES AI adlı açıklanabilir yapay zekâ (XAI) temelli klinik karar destek sistemini ikinci bir analiz katmanı olarak kullanır. Sistem tanı koymaz; kornea ölçümlerini bağımsız olarak yeniden okur ve gözden kaçabilecek bulguları işaretler.

• Erken dönem tarama: Topografi ve kalınlık haritalarındaki ektazi bulguları değerlendirilir.
• Kontakt lense bağlı yanılma: Lens kullanımına bağlı geçici kornea şekil bozukluğu, gerçek keratokonustan ayırt edilmeye çalışılır.
• Tedavi planlaması: Çapraz bağlama (CXL) ve kornea içi halka gibi seçenekler için kalınlık ve güvenlik ölçüleri hesaplanır.
• Takip: Ardışık ölçümler karşılaştırılarak ilerleme olup olmadığı izlenir.

Bu değerlendirme hekimin kararının yerine geçmez; tedavi kararını ve planı muayene bulgularıyla birlikte hekiminiz verir. RLES AI klinik karar destek uygulamasıdır ve yalnızca hekimlerin kullanımına yöneliktir.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• Türk Oftalmoloji Derneği — todnet.org
• American Academy of Ophthalmology (AAO) — aao.org
• European Society of Cataract and Refractive Surgeons (ESCRS) — escrs.org
• National Eye Institute (NEI) — nei.nih.gov

İlgili sayfalar

• Kornea çapraz bağlama (cross-linking, CXL)
• Kombine cross-linking ve topografi rehberli lazer
• Kornea hastalıkları ve kornea nakli
• Lazer göz ameliyatı ve uygunluk taraması

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene ile verilir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.