Glokom (Göz Tansiyonu)

Kahramanmaraş HG Hospital’da, glokom alanında medikal ve cerrahi tedavi uygulayan göz hastalıkları uzmanı Op. Dr. Nejmi Öztürk tarafından — damla tedavisi, lazer ve glokom cerrahisi

Glokom (göz tansiyonu) nedir?

Glokom (halk arasında “göz tansiyonu”), gözden beyne görüntüyü taşıyan görme sinirinin kalıcı olarak hasar gördüğü bir hastalık grubudur. En önemli nedeni göz içi basıncının sinirin dayanabileceği düzeyin üstünde olmasıdır. Göz içinde sürekli üretilen bir sıvı vardır; bu sıvı gözün ön kısmındaki süzgeç benzeri açıdan boşalır. Boşalma yavaşlarsa basınç yükselir ve sinir lifleri yavaş yavaş ölür. Sinir lifleri yenilenmediği için kaybedilen görme alanı geri gelmez.

Glokom “sessiz görme hırsızı” olarak adlandırılır; çünkü en sık görülen türünde ağrı yoktur ve kayıp önce çevre görmeden başlar. Hasta, merkezi görmesi iyi olduğu için kaybı fark etmez. Fark edildiğinde sinirin büyük bölümü hasar görmüş olabilir. Bu nedenle 40 yaşından sonra düzenli göz tansiyonu ölçümü ve sinir muayenesi önerilir.

Göz tansiyonu kaç olmalı?

Göz içi basıncı çoğu kişide 10–21 mmHg arasındadır. Ancak bu aralık bir güvence değildir: Bazı kişilerde 21’in üstünde basınç sinir hasarı yapmaz (oküler hipertansiyon), bazılarında ise 15–16 mmHg gibi “normal” değerlerde sinir hasarı gelişir (normal basınçlı glokom). Kornea kalınlığı ölçümü de etkiler; ince korneada basınç olduğundan düşük, kalın korneada yüksek ölçülür. Bu yüzden tanı, basınç değeriyle birlikte sinir başı görünümü, sinir lifi kalınlığı ve görme alanı sonuçlarına dayanır. Her hasta için ayrı bir “hedef basınç” belirlenir.

Glokomun tipleri nelerdir?

• Açık açılı glokom: En sık türdür. Süzgeç açık görünür ama sıvı yeterince boşalmaz; basınç yavaş yükselir, belirti vermez.
• Kapalı açılı glokom: İris süzgeç açısını kapatır. Ani kapanma “akut glokom krizi”ne yol açar: şiddetli göz ağrısı, baş ağrısı, bulantı, ışıkların etrafında halkalar ve ani bulanıklık. Bu durum acildir. Kronik kapalı açı ise sessiz seyredebilir.
• Normal basınçlı glokom: Basınç normal aralıkta olsa da sinir hasarı ilerler; düşük tansiyon, migren ve damar sorunları eşlik edebilir.
• İkincil glokomlar: Psödoeksfoliasyon (gözde kepek benzeri madde birikimi; ülkemizde sıktır), pigment dağılımı, uzun süreli kortizon kullanımı, göz yaralanması, üveit ve ileri diyabetik retinopatiye bağlı yeni damar glokomu.
• Doğumsal glokom: Bebeklerde büyük göz, sulanma ve ışıktan rahatsızlıkla belirti verir; cerrahi gerektirir.

Göz tansiyonu belirtileri nelerdir ve kimler risk altındadır?

Açık açılı glokomun erken döneminde belirti yoktur; hastalık ilerledikçe çevre görmede fark edilmesi güç boşluklar oluşur. Şu belirtiler ileri dönemi veya kapalı açı türünü düşündürür:

• Yanlardaki nesneleri fark edememe, merdiven inerken ve araç kullanırken zorlanma
• İleri dönemde tünel görme ve merkezi görmede azalma
• Işıkların etrafında renkli halkalar görme, akşamları göz ağrısı ve bulanıklık (kapalı açı)
• Ani şiddetli göz ağrısı, kızarıklık, baş ağrısı ve bulantı (akut kriz; acil başvuru gerekir)
• Bazı hastalarda hiçbir belirti olmaması

Kimler için glokom taraması uygundur?

• 40 yaş üstü herkes (2–4 yılda bir; 60 yaş üstünde 1–2 yılda bir)
• Ailesinde (anne, baba, kardeş) glokom olanlar: Risk birkaç kat artar; taramaya daha erken başlanır.
• Göz tansiyonu yüksek ölçülenler ve kornea kalınlığı ince olanlar
• Yüksek miyopisi olanlar (açık açılı) ve yüksek hipermetropisi olanlar (kapalı açılı)
• Şeker hastaları, uzun süre kortizon (damla, sprey, hap) kullananlar, göz yaralanması geçirenler
• Migren, düşük tansiyon ve uyku apnesi olanlar (normal basınçlı glokom yönünden)

Kimler için uygun değildir?

• Prostaglandin grubu damlalar aktif göz içi iltihabı ve makula ödemi olan hastalarda dikkatle seçilir.
• Beta bloker damlalar astım, KOAH, yavaş kalp atımı ve kalp bloğu olanlarda kullanılmaz.
• Karbonik anhidraz inhibitörü tabletler sülfonamid alerjisi ve böbrek taşı öyküsü olanlarda uygun olmayabilir.
• SLT lazer kapalı açılı glokomda ve yeni damar glokomunda uygulanmaz.
• Trabekülektomi, göz yüzeyinde yoğun yara dokusu veya ileri yeni damar glokomu olanlarda başarısız olabilir; tüp cerrahisi tercih edilebilir.
• MIGS yöntemleri ileri evre glokomda ve çok düşük hedef basınç gereken hastalarda yeterli olmayabilir.

Muayene ve tetkikler nasıl yapılır?

Glokom tanısı yalnızca bir testle değil, basınç ölçümü, sinir muayenesi, sinir lifi ölçümü ve görme alanı testinin birlikte değerlendirilmesiyle konur.

• Tonometri (göz tansiyonu ölçümü): Havalı ölçüm veya damla ile uyuşturularak yapılan temaslı ölçüm. Basınç gün içinde değişir; şüpheli olgularda farklı saatlerde tekrarlanır.
• Pakimetri (kornea kalınlığı): Basınç değerinin doğru yorumlanması için ölçülür.
• Gonyoskopi (açı muayenesi): Özel bir lensle süzgeç açısının açık mı kapalı mı olduğu görülür; tedavi türünü belirler.
• Görme siniri muayenesi: Göz bebeği büyütülerek sinir başındaki çukurlaşma değerlendirilir.
• OCT (optik koherens tomografi) sinir lifi analizi: Sinir lifi tabakasının kalınlığını ölçer; görme alanında kayıp başlamadan önce hasarı gösterebilir ve yıllık karşılaştırmayla ilerlemeyi izler.
• Görme alanı testi: Çevre görmedeki kayıpları haritalar; hastanın ışık noktalarına düğmeyle yanıt verdiği 5–10 dakikalık bir testtir. İlk testler alışma nedeniyle yanıltıcı olabilir; tekrar gerekir.

Glokom tedavisi nasıl yapılır?

Glokom tedavisinin amacı göz içi basıncını hedef düzeye indirerek sinir hasarının ilerlemesini durdurmaktır; tedavi kaybedilen görmeyi geri getirmez. Basamaklar hastalığın evresine ve türüne göre seçilir; birçok hasta ömür boyu damla tedavisiyle izlenir.

Glokom ameliyatı (trabekülektomi) nasıl yapılır?

1. Ameliyat öncesi görme alanı, OCT ve genel sağlık değerlendirmesi yapılır; kan sulandırıcı ilaçlar ilgili hekimle görüşülerek düzenlenir.
2. Göz çevresine yapılan lokal anestezi enjeksiyonu veya damla anestezisi ile göz uyuşturulur; gerekirse sakinleştirici verilir. Çocuklarda genel anestezi kullanılır.
3. Gözün üst kısmında, kapak altında kalan bölgede, sıvının göz dışındaki ince zar altına süzülmesini sağlayan küçük bir kapakçık ve delik oluşturulur. Yara dokusunu azaltmak için ilaç uygulanabilir.
4. Kapakçık ince dikişlerle kapatılır; ameliyat 45–60 dakika sürer. Ameliyat sırasında baskı hissi ve ışık algısı olur; ağrı algısı kişiden kişiye değişir.
5. Göz kapatılır; hasta aynı gün veya bir gece sonra taburcu olur. Antibiyotik ve kortizon damlalar haftalarca kullanılır.

İyileşme süreci ve takip nasıl ilerler?

• Damla tedavisinde: Damlaya başladıktan 4–6 hafta sonra basınç kontrolü yapılır. Hedefe ulaşılırsa stabil hastada 3–6 ayda bir muayene, yılda bir görme alanı ve OCT yapılır. Yeni tanı ve ilerleyen olgularda kontrol 1–3 ayda birdir.
• SLT lazer sonrası: Birkaç saat bulanıklık ve hafif sızlama olabilir. Etki 4–6 haftada oturur; ilk kontrol 1–2 hafta, ikinci kontrol 6 hafta içinde yapılır.
• Ameliyat sonrası 1. gün: Kontrol yapılır. Batma, sulanma ve bulanıklık normaldir. Göz ovuşturulmaz, ağır kaldırılmaz, eğilerek iş yapılmaz.
• 1. hafta: Damlalar düzenli kullanılır; basınç ve süzme kesesi kontrol edilir. Dikiş ayarı veya ek ilaç gerekebilir. Su, sabun ve toz gözden uzak tutulur.
• 1. ay: Görme yavaş yavaş netleşir; kontroller seyrekleşir. Kortizon damla kademeli azaltılır.

Elbistan, Afşin, Göksun ve diğer ilçelerden gelen hastalar için ameliyat sonrası 1. gün kontrolü hastanede yapılır; sonraki kontroller yol süresi dikkate alınarak birleştirilir ve acil durumda ne yapılacağı yazılı verilir.

Damla uyumu neden bu kadar önemlidir?

Glokom damlaları belirti gidermez; bu yüzden hastalar “iyi görüyorum” diye damlayı bırakabilir. Atlanan her gün basıncı yükseltir ve sinir kaybını sürdürür. Damlayı aynı saatte kullanmak, damlattıktan sonra gözü kapatıp göz pınarına 1–2 dakika parmakla bastırmak (ilacın vücuda geçişini azaltır), iki damla arasında 5 dakika beklemek uyumu artırır. Kızarıklık, batma, kirpik uzaması ve göz çevresinde renk koyulaşması gibi yan etkiler hekime bildirilmeli, damla kendiliğinden kesilmemelidir.

Riskler ve sınırlılıklar nelerdir?

• Damlalar: Kızarıklık, batma, kuruluk, alerji; prostaglandinlerde kirpik uzaması ve iris renginde koyulaşma; beta blokerlerde nefes darlığı ve nabız yavaşlaması; alfa agonistlerde yorgunluk ve ağız kuruluğu.
• SLT lazer: Geçici basınç yükselmesi, hafif iltihap; etkinin bazı hastalarda yetersiz kalması veya zamanla azalması.
• Cerrahi: Enfeksiyon (süzme kesesi ömür boyu enfeksiyon riski taşır), göz içi kanama, basıncın aşırı düşmesi, kataraktın hızlanması, görmede geçici veya nadiren kalıcı azalma, yara dokusuyla kanalın kapanması ve yeniden ameliyat gereksinimi.
• Sınırlılıklar: Hiçbir tedavi kaybedilen görme alanını geri getirmez. Tedavinin başarısı basıncın hedefte tutulmasına ve düzenli takibe bağlıdır. Bazı hastalarda basınç kontrol altında olsa da hasar yavaşça ilerleyebilir.

Tedavi seçenekleri nasıl karşılaştırılır?

Glokomu olan hastalarda katarakt ameliyatı da basıncı bir miktar düşürebilir ve MIGS ile birleştirilebilir; bilgi için katarakt ameliyatı sayfasına bakabilirsiniz. Üveite bağlı ikincil glokom için uvea hastalıkları, diyabete bağlı yeni damar glokomu için diyabetik retinopati sayfaları yol gösterir.

Kahramanmaraş’ta glokom tedavisi

Kahramanmaraş HG Hospital’da glokomun tanısı, damla tedavisi ve cerrahi tedavisi (trabekülektomi, tüp cerrahisi ve uygun olgularda MIGS) Op. Dr. Nejmi Öztürk tarafından uygulanmaktadır. Lazer seçenekleri (SLT, iridotomi) için uygunluk muayene ve açı değerlendirmesiyle belirlenir; size uygun basamak birlikte planlanır.

Glokom muayenesi, damla tedavisi, lazer ve cerrahi genel olarak SGK kapsamındadır; özel hastanede fark ücreti uygulanabilir. Özel sağlık sigortası poliçeleri kabul edilir. Kapsam koşulları muayenede netleştirilir.

Kahramanmaraş merkez ve ilçelerinde 40 yaşını geçen herkesin, özellikle ailesinde göz tansiyonu olanların 2–4 yılda bir göz tansiyonu ölçümü ve sinir muayenesi yaptırması önerilir.

Dr. Öztürk yalnızca Kahramanmaraş’taki HG Hospital’da hasta kabul eder. Elbistan, Afşin, Göksun, Ekinözü ve Nurhak’tan gelen hastalar için tansiyon ölçümü, OCT ve görme alanı aynı güne toplanır; damla kontrolleri yol süresine göre planlanır. Ayrıntılar için Elbistan ve çevresinden gelen hastalar sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• Türk Oftalmoloji Derneği — todnet.org
• American Academy of Ophthalmology (AAO) — aao.org
• National Eye Institute (NEI) — nei.nih.gov

İlgili sayfalar

• Göz hastalıkları ve tedavileri
• Katarakt ameliyatı
• Uvea hastalıkları (üveit)
• Kahramanmaraş göz doktoru

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene ile verilir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Op. Dr. Nejmi Öztürk

Göz Hastalıkları Uzmanı. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu; uzmanlık eğitimini Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde tamamladı. Katarakt ve refraktif cerrahi, şaşılık, glokom, retina ve oküloplastik cerrahi alanlarında 21 yıllık deneyimiyle Kahramanmaraş HG Hospital’da hasta kabul etmektedir. Özgeçmiş ve eğitim bilgileri

Bu içerik Op. Dr. Nejmi Öztürk tarafından hazırlanmış ve tıbbi olarak gözden geçirilmiştir. Son güncelleme: 28 Eylül 2026 · Site editörü ve iletişim