EDOF (Geniş Odak Aralıklı) Göz İçi Mercek

Geniş odak aralıklı göz içi mercek hakkında nesnel bilgi — uygunluk değerlendirmesi Kahramanmaraş HG Hospital’da, göz hastalıkları uzmanı Op. Dr. Nejmi Öztürk’ün muayenesi ve ölçümleriyle yapılır

EDOF mercek nedir?

EDOF mercek (geniş odak aralıklı lens), ışığı ayrı odak noktalarına bölmek yerine uzatılmış bir odak aralığı oluşturan göz içi mercektir. Monofokal mercek yalnızca bir mesafeyi, trifokal mercek üç ayrı mesafeyi net gösterir; EDOF ise uzaktan başlayıp orta mesafeye (yaklaşık 60–80 cm) kadar kesintisiz bir netlik sağlar. Bu nedenle “geniş odaklı lens” olarak da anılır.

EDOF merceklerin farklı tasarımları vardır (kırınımlı halkalar, dalga cephesini şekillendiren yüzeyler, küçük açıklık prensibi); ortak amaç, ışığı çok sayıda odağa bölmeden, halka ve parlamayı sınırlı tutarak uzak ve orta mesafede gözlüksüz görüş sağlamaktır. Astigmat düzelten torik EDOF seçenekleri de bulunur.

EDOF mercek, katarakt ameliyatı sırasında bulanık merceğin yerine ya da 45 yaş üstünde yakın görme zorluğu için refraktif mercek değişimiyle takılır. Yakında gerçekçi beklenti şudur: Telefon ekranı ve orta boy yazı çoğunlukla okunur; küçük punto ve loş ışıkta uzun okuma için hafif bir okuma gözlüğü gerekebilir.

EDOF mercek kimler için uygundur?

EDOF mercek; gece sık araç kullanan, gün içinde bilgisayar ve araç göstergesi gibi orta mesafeyi çok kullanan ve küçük yazı için ara sıra gözlük takmayı kabul eden kişiler için uygundur.

• Gece sürüşü yapan ya da mesleği gereği araç kullanan kişiler
• Bilgisayar, tezgâh ve gösterge paneli mesafesini yakın okumadan daha çok kullananlar
• Görüntü kalitesini gözlüksüz yakın okumaya tercih eden, gece halkası istemeyenler
• Katarakt ameliyatı planlanan ve uzak-orta mesafede gözlüksüz görüş isteyenler
• Retina, sarı nokta ve korneası sağlıklı olanlar

Bazı hastalarda bir göz uzağa, diğer göz hafif yakına ayarlanarak (mini monovizyon) EDOF merceğin yakın görüşü güçlendirilebilir; uygunluğu muayenede değerlendirilir.

Kimler için uygun değildir?

EDOF mercek, gözlüksüz yakın okumayı vazgeçilmez gören kişiler için uygun değildir; bu beklentiyi trifokal mercek daha iyi karşılar. Ayrıca şu durumlarda önerilmez ya da dikkatle değerlendirilir:

• Sarı nokta hastalığı, şeker hastalığına bağlı makula ödemi ve diğer makula hastalıkları
• Görme alanı kaybı yapmış ileri glokom (göz tansiyonu)
• Keratokonus ve kornea nedbesi gibi düzensiz kornea yapıları
• Kontrol altına alınamayan ileri göz kuruluğu
• Göz tembelliği olan gözler ve merceği tutan bağların zayıf olduğu durumlar

Bu durumlarda katarakt varsa monofokal ya da torik mercekle ameliyat yapılabilir.

Ameliyat öncesi hangi muayene ve tetkikler yapılır?

EDOF mercek kararı, katarakt muayenesine ek olarak kornea topografisi, sarı nokta OCT’si, göz kuruluğu ve göz bebeği ölçümleriyle verilir. Optik biyometriyle gözün uzunluğu ve kornea eğriliği ölçülerek mercek numarası hesaplanır. Kornea topografisi astigmatın miktarını ve düzenini gösterir; torik EDOF kararı buna göre verilir. OCT ile sarı nokta katmanları incelenir; göz bebeği büyütülerek retina değerlendirilir. Muayenede mesleğiniz, gece sürüş alışkanlığınız ve yakın okuma beklentiniz sorulur; EDOF ile trifokal arasındaki karar büyük ölçüde bu yanıtlara dayanır.

EDOF mercek ameliyatı nasıl yapılır?

EDOF mercek, katarakt ameliyatıyla aynı teknikle takılır: Damla anesteziyle, yaklaşık 2–3 mm’lik girişten, fakoemülsifikasyon (ultrasonla merceğin parçalanması) yöntemiyle 15–30 dakikada yapılır ve aynı gün taburcu olursunuz.

1. Göz bebeğini büyüten ve gözü uyuşturan damlalar damlatılır; göz çevresi temizlenir.
2. Korneanın kenarından küçük bir giriş açılır; merceği saran zarın ön yüzünde yuvarlak bir pencere oluşturulur.
3. Doğal mercek ultrasonla parçalanıp emilerek alınır; arka zar yerinde bırakılır.
4. Katlanabilir EDOF mercek enjektörle gönderilir, zar kesesinde açılır ve ortalanır; torik EDOF hesaplanan eksene döndürülür.
5. Girişin sızdırmazlığı kontrol edilir; göze koruyucu kapak takılır.

İşlem sırasında ışık, hafif baskı ve dokunma hissedilir; sonrasında birkaç saat batma ve sulanma olabilir. Ameliyat sonrası araç kullanamayacağınız için bir yakınınızla gelmeniz gerekir.

EDOF mercek ameliyatı adım adım

Doğal merceğin çıkarılması ve EDOF merceğin yerleştirilmesi; odak alanının nasıl uzadığı.

1. Doğal merceğin alınmasıDoğal mercek ultrason enerjisiyle parçalanıp küçük bir kesiden alınır; kapsül kesesi yeni mercek için korunur.
2. EDOF merceğin yerleştirilmesiEDOF mercek katlanmış hâlde gönderilir, kapsül kesesi içinde açılır ve merkezde kalır.
3. Uzatılmış odak alanıOdak tek bir noktada toplanmaz, bir aralığa yayılır. Uzak ve orta mesafe arasında geçiş süreklidir; çok yakın iş için gözlük gerekebilir.

İyileşme süreci nasıl ilerler?

Uzak ve orta mesafe görüşü çoğu hastada 1. günden itibaren açılır; EDOF mercekte beyin uyumu (nöroadaptasyon) trifokale göre genellikle daha kısa sürer.

• 1. gün: Koruyucu kapak açılır; göz tansiyonu ve merceğin konumu kontrol edilir. Antibiyotikli ve iltihap giderici damlalar başlar; hafif pusluluk ve batma olağandır.
• 1. hafta: Gözü ovuşturmayın, göze su kaçırmayın, ağır kaldırmayın. Ekran kullanımı ve okuma serbesttir.
• 1. ay: Damlalar azaltılarak kesilir; havuz, deniz ve hamam için bir ay beklenir. Kalan numara ölçülür; küçük yazı için okuma gözlüğü gerekiyorsa belirlenir.

Elbistan, Afşin, Göksun, Ekinözü veya Nurhak’tan geliyorsanız ameliyat günü ile 1. gün kontrolü birlikte planlanır; sonraki kontroller yol durumunuza göre düzenlenir.

EDOF merceğin riskleri ve sınırlılıkları nelerdir?

EDOF mercek ameliyatının riskleri katarakt ameliyatıyla aynıdır; merceğe özgü sınırlılık ise yakın görüşün trifokale göre daha kısıtlı olmasıdır.

• Yakın okumada gözlük ihtiyacı: Küçük punto ve loş ışıkta okuma için hafif bir okuma gözlüğü gerekebilir; bu bir yan etki değil, merceğin tasarım sınırıdır.
• Halka ve parlama: Trifokale göre daha az olsa da ilk haftalarda gece ışıkların çevresinde halka görülebilir.
• Kontrast: Monofokal merceğe göre çok az düşük olabilir.
• Kalan numara: Ölçümlere rağmen küçük bir numara kalabilir; gözlükle ya da kornea uygunsa lazerle ince ayar yapılır.
• Arka kapsül kesafeti: Merceğin oturduğu zar zamanla bulanıklaşabilir; YAG lazerle giderilir.
• Genel cerrahi riskler: Enfeksiyon, sarı noktada ödem, göz tansiyonu yükselmesi ve retina dekolmanı nadir ancak olasıdır.

EDOF mu trifokal mi? Karşılaştırma

EDOF ve trifokal arasındaki temel fark, yakın görüş ile gece görüntü kalitesi arasındaki dengedir: Trifokal yakını daha net gösterir, EDOF ise daha az halka ve daha yüksek kontrast sunar.

Özellik	EDOF	Trifokal (akıllı lens)	Monofokal
Uzak görüş	Net	Net	Net
Orta mesafe (bilgisayar, gösterge)	Net	Net	Sınırlı
Yakın (küçük yazı, 40 cm)	Büyük yazı yeterli; küçük yazıda gözlük gerekebilir	Net	Gözlükle
Gece halka ve parlama	Düşük–orta	Orta; zamanla azalır	Düşük
Kontrast (loş ışık)	Monofokale yakın	Biraz düşük	Yüksek
Uyum süresi	Kısa	Haftalar–aylar	Çok kısa
Kimler için	Gece sürüşü, orta mesafe önceliği	Gözlükten büyük ölçüde kurtulma isteği	Ek göz hastalığı, en sade görüntü
SGK	Mercek farkı hastaya aittir	Mercek farkı hastaya aittir	Standart mercek kapsamdadır

Tüm mercek türlerinin genel karşılaştırması mercek ameliyatları sayfasındadır.

Kahramanmaraş’ta değerlendirme ve planlama

EDOF mercek için uygunluğunuz Kahramanmaraş HG Hospital’da yapılan muayene ve ölçümlerle değerlendirilir; size uygun yöntem birlikte planlanır. Muayeneyi katarakt ve refraktif cerrahi alanında çalışan göz hastalıkları uzmanı Op. Dr. Nejmi Öztürk yapar; kataraktınız varsa katarakt ameliyatı HG Hospital’da Dr. Öztürk tarafından uygulanır.

Katarakt ameliyatı ve standart monofokal mercek SGK kapsamındadır; EDOF mercek tercih edildiğinde mercek farkı hasta tarafından karşılanır. Kataraktsız, yalnızca gözlükten kurtulma amaçlı mercek değişimi genellikle SGK kapsamında değildir. HG Hospital SGK anlaşmalı özel bir hastanedir; fark ücreti uygulanabilir ve kapsam koşulları muayenede netleştirilir.

Dr. Öztürk Elbistan’da hasta kabul etmez; Elbistan, Afşin, Göksun, Ekinözü ve Nurhak’tan gelen hastalar Kahramanmaraş’taki HG Hospital’a başvurur. Muayene ve ölçümler aynı gün tamamlanır; ulaşım ve planlama bilgileri Elbistan ve çevresinden gelen hastalar sayfasındadır.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• Türk Oftalmoloji Derneği — todnet.org
• American Academy of Ophthalmology (AAO) — aao.org
• European Society of Cataract and Refractive Surgeons (ESCRS) — escrs.org
• National Eye Institute (NEI) — nei.nih.gov

İlgili sayfalar

• Akıllı lens (trifokal mercek)
• Katarakt ameliyatı (monofokal ve torik mercek)
• Mercek ameliyatları: tüm seçenekler
• ICL (fakik göz içi lens) ameliyatı

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene ile verilir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.